OFIARY GALATÓW W GORDION
autor: Vidrobellinus

Po śmierci Aleksandra Wielkiego jego imperium rozpadło się na mniejsze, konkurujące ze sobą kraje. Ich władcy często zaciągali na służbę oddziały najemników, by wzmocnić swoje siły zbrojne. Tak też postąpił król Bitynii, Nikomedes I. W 278 r p.n.e. ściągnął z kontynentu 20 000 zaprawionych w bojach z Macedończykami celtyckich wojowników. Tektosagowie, Tolistobogowie i Trokmowie, prowadząc ze sobą tabor kilku tysięcy wozów z dobytkiem i rodzinami, zajęli obszar północno-zachodniej Anatolii, tworząc własne, z czasem autonomiczne państwo - Galację. Zajęli ziemie, gdzie niegdyś kwitła bogata Frygia króla Midasa ze stolicą w Gordion. W 25 r. p.n.e. po śmierci króla Amyntasa Galacja została oficjalnie włączona do Imperium Rzymskiego.

Najbardziej znane przedstawienia Galatów to rzymskie kopie rzeźb z pomnika wzniesionego przez Attalosa I w świątyni Ateny Nikeforos w Pergamonie, obecnie rozsiane po różnych muzeach. W rzymskich Muzeach Kapitolińskich spoczywa "Umierający Gal". (fot.gal)

Regularne prace archeologiczne w Gordion trwają od 1950 roku. Początkowo znaleziono niewiele przedmiotów, związanych z osadnictwem celtyckim: monety, pochodzące prawdopodobnie z żołdu wypłacanego najemnym wojownikom, obręcz hełmu, nożyce do strzyżenia owiec, szpile, skorupę opisaną imieniem Kant[x]uix. Ostatnie ekspedycje przyniosły odkrycie ponurych depozytów - śladów rytualnych mordów.

Składowiska zwierzęcych i ludzkich kości, ułożonych w określonym porządku (symetrycznym lub spiralnym), świadczą o ceremonialnym składaniu ofiar z ludzi, zwyczaju dość powszechnym wśród europejskich Celtów. Najliczniejsze depozyty znajdują się na poziomie dolnego Gordion i pochodzą z ok. III w. p.n.e. Archeolodzy odnaleźli tam m.in. pozostałości pięciu ciał ludzi zmarłych gwałtowną śmiercią ? przez powieszenie lub uduszenie zaciskanym sznurem. Sądzi się, że byli to ujęci na wojennej wyprawie jeńcy, których użyto do rytualnych wróżb. Greckie i Rzymskie źródła podają, że celtyccy druidzi mieli zwyczaj odczytywać tajemnice przyszłości z drgawek konającej ofiary. Badania kości ludzkich i zwierzęcych wskazują, że ofiary były składane w okolicach początku listopada, a więc najprawdopodobniej w czasie wielkiego celtyckiego święta Samhain. W noc Samhain otwierały się bramy oddzielające świat żywych od umarłych, pozwalając duchom zmarłych przybyć na ziemską ucztę, a druidom zajrzeć za zasłonę, która zakrywała przyszłe losy ludzkie. Echem tych obyczajów jest święto obchodzone do dziś dnia jako Halloween.

Na podstawie m.in.:
- "Celtic sacrifice" by Jeremiah R. Dandoy, Page Selinsky, Mary M. Voigt, January/February 2002, http://www.archaeology.org
- "Evidence of Celtic Sacrifices at Gordion" http://www.museum.upenn.edu/ Gordion Excavation Project http://home.att.net/~gordion/

Fotografia z domowego archiwum.

[Powrót]