BATH, CZYLI ŁAźNIE W ŁAźNI

185 km na zachód od Londynu i 21 km na północny-wschód od Bristolu możemy podziwiać kompleks leczniczy, zwany w starożytności Aquae Sulis. Było to uzdrowisko bardzo popularne między I a IV w. n.e., później jednak zostało zapomniane i pobudowano w tym miejscu inne budynki. W 1775 roku przypadkowo odkryto pozostałości łaźni i świątyni. Podjęto wówczas prace renowacyjne. Bath bardzo ucierpiało podczas bombardowań w czasie II w. św. i dopiero powojenny wysiłek konserwatorów przywrócił częściowo dawną świetność.

Przez długi czas uważano, że łaźnie i świątynię w Bath zbudowali Rzymianie, którzy znaleźli tu lecznicze źródła mineralne. Tymczasem wg Martina Heniga z Instytutu Archeologii Oxford University źródła owe były znane znacznie wcześniej i służyły jako miejsce kuracji oraz kultu celtyckiego bóstwa Sulis.

Wiele wskazuje na to, że łaźnie były tam zbudowane na polecenie Togidubnusa - króla Atrebatów, bardzo wpływową postać brytońskiej sceny politycznej I w. n.e. Miał to być wyraz lojalizmu wobec cesarza Klaudiusza i jego wodza Wespazjana. Za zasługi podczas podboju Brytanii Togidubnus otrzymał wspaniałą rezydencję, willę w stylu rzymskim w okolicach Fishbourne. Okolice Bath przyznano prawdopodobnie celtyckiemu władcy jako część jego poszerzonego, autonomicznego królestwa.

Łaźnie oddano do użytku, kiedy cesarzem był już Wespazjan. Wiele elementów wystroju nawiązuje aluzyjnie do przyjaźni Togidubnusa z Wespazjanem oraz wskazuje na konsekwentną, prorzymską politykę króla Atrebatów. Świątynia została poświęcona Minerwie, ulubionej bogini Wespazjana, wielokrotnie zdobiącej monety podczas jego panowania. Relief przedstawiający dwór Neptuna z postaciami półludzi-półryb miał symbolizować sposób przybycia Rzymian do Brytanii przez morze. Militarny triumf uczcił Togidubnus rzeźbą dwóch uskrzydlonych postaci kobiecych, dźwigających tarczę męstwa. Z innych ciekawych płaskorzeźb warto wspomnieć dwa wieńce z dębowych liści i żołędzi, uformowanych na podobieństwo rzymskiego odznaczenia wojskowego - "corona civica".

Prawdopodobnie wg pomysłu Togidubnusa łaźnie miały służyć jako miejsce integracji. Uczęszczali tam zarówno rzymscy notable, legioniści, jak i Celtowie. Tym pierwszym uzdrowisko zapewniało warunki do jakich nawykli w bardziej zromanizowanych stronach, a ludność lokalna uczyła się rzymskiego stylu życia.


Na podstawie:
"See You at the Spa!" by Christine Finn, January 28, 2000,
www.archaeology.org "The best of Roman remains in England", www.britainexpress.com

Zdjęcia z Bath można obejrzeć na: www.bluffton.edu/~sullivanm/bathbaths/bathbaths.html

[Powrót]